Devlet hastanesi işe giriş raporu mu, OSGB mi? 7 temel fark

Kısa cevap: Devlet hastanesinden alınan rapor iki durumda geçerlidir — raporu işyeri hekimliği yetkisi bulunan bir hekim düzenlemişse, ya da işyeriniz 10’dan az çalışanlı ve az tehlikeli sınıftaysa. Genel poliklinikten alınan “çalışabilir” yazısı bu iki koşulu karşılamaz. Pratikte fark hukuki geçerlilikten çok süre, kapsam ve toplu personel yönetiminde ortaya çıkar.

“Personeli devlet hastanesine mi göndersem, OSGB’den mi alsam?” — bu soruyu soran işveren genellikle karar aşamasındadır. Cevap sanıldığı kadar keskin değil: devlet hastanesi bazı durumlarda tamamen geçerli bir seçenektir.

Asıl fark başka yerde ortaya çıkıyor. Aşağıda yedi başlıkta, ikisi arasındaki farkları yan yana koyduk. Sürecin tamamını işe giriş sağlık raporu sayfamızda anlattık.

Devlet hastanesi işe giriş raporu geçerli mi?

Belirleyici olan kurumun adı değil, raporu düzenleyen hekimin yetkisi ve belgenin formatıdır. İki yol vardır:

• Hastanenin işyeri hekimliği birimi varsa: İşyeri hekimliği belgesine sahip bir hekim, Ek-2 formatında rapor düzenler. Bu rapor her tehlike sınıfında geçerlidir.
• İstisna kapsamındaysanız: 6331 sayılı Kanun, 10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için raporun kamu hizmet sunucularından da alınabileceğini belirtir. İki koşul birlikte aranır.

Bu ikisinin dışında — örneğin 40 kişilik tehlikeli sınıftaki bir tesis, personelini genel polikliniğe gönderirse — alınan belge işe giriş sağlık raporu sayılmaz ve denetimde raporsuz çalıştırma muamelesi görür.

Aynı mantık aile hekimliği için de işler; ayrıntısını aile hekimi raporu geçerli mi? yazımızda örneklerle anlattık.

Devlet hastanesi ile OSGB arasındaki 7 fark

Hukuken ikisi de mümkünken, uygulamada süreci ayıran yedi başlık şunlar:

1. Süre: randevu sırası mı, aynı gün mü?

Devlet hastanesinde muayene randevusu ile tetkik randevuları çoğu zaman farklı günlere düşer. Akciğer grafisi bir gün, kan tahlili başka bir gün, sonuçların hekime geri götürülmesi üçüncü bir gün olabilir. Çalışanın işe başlama tarihi yaklaşıyorsa bu süre doğrudan risk demektir.

OSGB’de muayene ve tetkikler aynı seansta yapılır. Standart paketlerde rapor aynı gün, laboratuvar tetkiki gerektirenlerde genellikle 24 saat içinde teslim edilir. Tek istisna kültür gerektiren portör tetkikleridir — orada üreme süresi beklenir.

2. Kapsam: tetkikleri kim belirliyor?

Genel poliklinikte hekim, işyerinizin tehlike sınıfını ve çalışanın maruz kalacağı etkenleri bilmez; dolayısıyla hangi tetkikin gerektiğine dair bir dayanağı yoktur. İşyeri hekimi ise kararını risk değerlendirmesine ve tehlike sınıfına göre verir.

Bu fark biçimsel değil, sonucu değiştiren bir farktır: gürültülü bir üretim alanında çalışacak personelin raporunda odyometri, tozlu ortamda solunum fonksiyon testi yoksa o rapor denetimde eksik sayılır. Hangi işkolunda hangi tetkiklerin beklendiğini işe giriş tetkikleri sayfamızda topladık.

3. Ek-2 uygunluğu: belge mi, yazı mı?

İşe giriş sağlık raporu serbest metinli bir yazı değil, Ek-2 formu formatında düzenlenen resmî bir belgedir. Formda işyerinin NACE kodu, tehlike sınıfı, çalışanın görevi, yapılan tetkikler ve hekimin işyeri hekimliği belge numarası bulunur.

Genel poliklinikten alınan “çalışabilir” ibareli yazı bu formatta değildir. Hangi hekimin hangi raporu imzalamaya yetkili olduğunu işyeri hekimi yetkileri yazımızda tablolaştırdık.

4. İSG-KATİP kaydı: kim takip ediyor?

Rapor düzenlenmiş olması tek başına yetmez; kaydın İSG-KATİP sistemine işlenmesi gerekir. OSGB üzerinden yürüyen süreçte bu adım işin parçasıdır. Hastane üzerinden ilerlerken kaydın kimin yapacağını baştan netleştirmeniz gerekir — uygulamada en sık atlanan adım budur.

5. Denetimde kabul: üç kontrol

İş müfettişi üç şeye bakar: belge Ek-2 formatında mı, hekimin belge numarası yazılı mı, İSG-KATİP kaydı var mı. Üçü de sağlanıyorsa raporu nereden aldığınızın hukuki bir önemi kalmaz. Üçünden biri eksikse, en büyük hastaneden alınmış olması da sonucu değiştirmez.

Yükümlülüğün kanuni dayanağını 6331 Madde 15 yazımızda fıkra fıkra açıkladık.

6. Maliyet: görünen ücret mi, toplam maliyet mi?

Devlet hastanesinde görünen ücret düşüktür. Ancak toplam maliyet hesaplanırken şunlar da eklenir: çalışanın yolda ve sırada geçirdiği saatler, birden fazla gün işten ayrı kalması, eksik çıkan bir tetkik için ikinci ziyaret, sürecin İK tarafında yarattığı takip yükü.

OSGB tarafında da tek bir fiyat yoktur: rapor bedeli tehlike sınıfına ve istenen tetkik sayısına göre 250 TL bandından başlayıp 2.500 TL’ye kadar çıkabilir. Az tehlikeli bir ofis çalışanı listenin alt ucunda, ağır metal ve solunum tetkiki gereken tehlikeli sınıf personeli üst ucundadır.

Tek bir personel için bu fark önemsizdir. Yirmi personelde ise tablo tersine döner — çünkü sabit maliyetler kişi sayısına bölünür. Fiyatın hangi değişkenlere bağlı olduğunu işe giriş sağlık raporu sayfamızda ayrıntılı anlattık.

7. Toplu personel: takvim kurulabiliyor mu?

En belirgin fark burada. 40 kişilik bir ekibi hastane randevu sistemine sokmak haftalar alır ve vardiya düzenini bozar. OSGB’de vardiyaya göre gruplar oluşturulur; 20 kişi ve üzeri taleplerde gezici İSG aracımız işyerine gelir. Araçta dijital röntgen, odyometri kabini, spirometre, EKG ve kan alma ünitesi bulunur; muayene sahada tamamlanır, üretim durmaz.

Sonunda tüm raporlar tek dosyada, personel bazlı özet listesiyle teslim edilir — denetimde olduğu gibi sunulabilecek bütünlükte.

Devlet hastanesi ne zaman mantıklı bir seçenek?

Her durumda OSGB demek doğru olmaz. Şu hâllerde hastane üzerinden ilerlemek makuldür:

• Tek personel alıyorsanız ve işyeriniz 10’dan az çalışanlı, az tehlikeli sınıftaysa — istisna kapsamındasınız, süreç de kısa olur.
• Hastanede işyeri hekimliği birimi varsa ve bu birimden randevu alabiliyorsanız; rapor her sınıfta geçerli olur.
• Çalışanın zaten hastanede takibi varsa ve mevcut tetkikleri değerlendirmeye dâhil edilebiliyorsa.

Buna karşılık kadronuz 10’u aşıyorsa, işyeriniz tehlikeli ya da çok tehlikeli sınıftaysa, ya da toplu alım yapıyorsanız OSGB pratikte tek yönetilebilir seçenek hâline gelir.

İki somut senaryo

Senaryo A — 6 çalışanlı muhasebe ofisi, 1 kişi alınıyor

Faaliyet az tehlikeli sınıfta, kadro 10’un altında. İki koşul da sağlandığı için işveren istisna kapsamındadır: rapor aile hekiminden ya da devlet hastanesinden alınabilir. Tek bir kişi söz konusu olduğundan randevu yükü de sınırlıdır.

Burada dikkat edilecek tek nokta, raporun kişisel bir “sağlık durumu” yazısı değil, işe giriş için düzenlenmiş bir belge olmasıdır. Ofis işlerinde hekim genellikle göz muayenesi ve temel kan tetkikleriyle yetinir. İşveren yine de raporu özlük dosyasına koymak ve İSG-KATİP kaydını tamamlamak zorundadır — istisna, kaydı değil yalnızca hekimi kapsar.

Senaryo B — 45 çalışanlı metal işleme atölyesi, 12 kişi alınıyor

Faaliyet tehlikeli sınıfta, kadro 10’un çok üzerinde. İstisna geçerli değildir; rapor işyeri hekimi tarafından ve Ek-2 formatında düzenlenmelidir. Tehlike sınıfı nedeniyle tetkik listesi de genişler: akciğer grafisi, odyometri, hemogram, kimyasal maruziyet varsa ağır metal testleri, yaş ve göreve göre EKG.

12 kişiyi hastane randevu sistemine sokmak, her biri için 2–3 ayrı gün demektir. Aynı iş OSGB’de tek takvimle, çoğu zaman tek günde tamamlanır; sayı 20’yi aşarsa mobil laboratuvar hizmetiyle muayene doğrudan işyerinde yapılır. Fark bu senaryoda artık tercih değil, uygulanabilirlik meselesidir.

Hangisini seçerseniz seçin: üç kontrol

1. Belge Ek-2 formatında mı? Değilse rapor değildir.
2. Hekimin işyeri hekimliği belge numarası yazılı mı? “İH-” ile başlayan bu numara yoksa belge eksiktir.
3. İSG-KATİP kaydı yapıldı mı? Yapılmadıysa denetimde tamamlanmamış sayılır.

Bu üç kontrol birkaç dakika sürer ve bir iş kazası dosyasında sizi en çok koruyacak şey, raporun bu üç sorudan geçmiş olmasıdır.

Özetle

Devlet hastanesi, işyeri hekimliği birimi varsa ya da istisna kapsamındaysanız geçerli bir seçenektir. Fark hukuki geçerlilikte değil, süre, tetkik kapsamı, kayıt ve toplu personel yönetiminde ortaya çıkar — ve kadro büyüdükçe bu fark belirginleşir.

Satem OSGB’de süreç uçtan uca yürür: muayene, kendi laboratuvarımızda çalışılan tetkikler, Ek-2 formu, e-imzalı teslim ve İSG-KATİP kaydı tek fiyata dâhildir. Bakanlık yetki belgemiz, sabit tıbbi tetkik mekânı belgelerimiz ve kalite sertifikalarımız sitemizde açıktır.

Hangi seçeneğin size uygun olduğundan emin değilseniz personel sayınızı ve işyerinizin faaliyetini yazmanız yeterli: teklif formunu doldurabilir ya da bize ulaşabilirsiniz. İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve OSGB hizmetlerimizin kapsamını ilgili sayfalarda, birlikte çalıştığımız kurumları referanslarımız sayfasında görebilirsiniz.

Mevzuatın güncel hâli için Mevzuat Bilgi Sistemi’ne başvurun. Bu sayfadaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez.