İşe giriş raporu geçerlilik süresi ne kadar?

Kısa cevap: Raporun üzerinde bir son kullanma tarihi yoktur. İşe giriş raporu geçerlilik süresi, işyerinizin tehlike sınıfına bağlı yenileme periyoduyla belirlenir: az tehlikeli 5 yıl, tehlikeli 3 yıl, çok tehlikeli 1 yıl. Ama asıl kural şu: rapor işe ve işyerine özgüdür — iş, görev ya da işyeri değişirse tarih dolmamış olsa bile geçerliliğini yitirir.

“Raporum kaç yıl geçerli?” sorusunun cevabı çoğu sitede tek bir sayı olarak veriliyor. Gerçek biraz farklı ve bu fark, denetimde başınızı ağrıtabilecek türden.

Aşağıda önce sürenin nasıl hesaplandığını, sonra tarihten bağımsız olarak raporu geçersiz kılan durumları anlatıyor ve sonunda kullanabileceğiniz bir yenileme takvimi şablonu veriyoruz. Raporu ilk kez alacaksanız sürecin tamamı işe giriş sağlık raporu sayfamızda.

İşe giriş raporu geçerlilik süresi ne kadar?

Mevzuat raporun ömrünü değil, sağlık gözetiminin tekrarlanma aralığını düzenler. Pratikte “rapor kaç yıl geçerli” diye sorulan şey budur. Azami aralık tehlike sınıfına bağlıdır:

Hangi sınıfta olduğunuzu işyerinizin NACE kodu belirler; sorgulamayı adım adım tehlike sınıfı ve NACE kodu rehberimizde anlattık.

Bu süreler “en geç” demek

Tablodaki değerler üst sınırdır, hedef değil. İşyeri hekimi, maruziyetin niteliği ya da çalışanın sağlık durumu gerektiriyorsa daha sık muayene isteyebilir ve bu istem bağlayıcıdır. Gürültülü bir hatta odyometri, kimyasal maruziyetinde ağır metal testleri yıllık ya da altı aylık istenebilir. Karar risk değerlendirmesine dayanır.

Süre hangi tarihten başlar?

İş sözleşmesinin imza tarihinden değil, muayenenin yapıldığı tarihten. İkisi arasında haftalar olabilir; çok tehlikeli sınıfta bu fark yıllık takvimi doğrudan kaydırır. Takvimi kurarken personel listesini sözleşme tarihine göre değil, muayene tarihine göre sıralayın.

Tarih dolmadan raporu geçersiz kılan 5 durum

Burası çoğu içerikte atlanıyor. Rapor belirli bir işe, belirli bir işyerinde uygunluğu belgeler. Aşağıdaki hâllerde, tarihi ne olursa olsun yeni rapor gerekir:

1. İşyeri değişikliği. Yeni bir işverene geçiyorsanız eski raporunuz kullanılamaz — yeni işyerinin tehlike sınıfı ve görev tanımı farklıdır.
2. Görev değişikliği. Aynı şirkette kalsanız bile depodan forklifte, ofisten sahaya geçişte uygunluk baştan değerlendirilir; bu geçiş çoğu zaman bir psikoteknik değerlendirme konusudur.
3. Tehlike sınıfının değişmesi. İşyerinin faaliyeti ya da NACE kodu değiştiyse hem tetkik listesi hem periyot değişir.
4. İş kazası veya meslek hastalığı sonrası işe dönüş. Çalışan talep ettiğinde muayene tekrarlanır.
5. Sağlık nedeniyle tekrarlanan devamsızlık. Tekrarlayan işten uzaklaşmalar başlı başına yeniden değerlendirme gerekçesidir.

Bu beş durumda düzenlenen belge de Ek-2 formatındadır ve hekimin işyeri hekimliği belge numarasını taşır; kimin hangi raporu imzalayabildiğini işyeri hekimi yetkileri yazımızda tablolaştırdık.

İki yaygın yanlış inanış

“Formun üzerinde tarih yazıyor, o güne kadar geçerli”

Ek-2 formunda hekimin bir sonraki muayene için tarih ya da süre not ettiği durumlar vardır. Bu not tehlike sınıfının azami süresini uzatmaz, kısaltır. Yani hekim çok tehlikeli sınıftaki bir çalışan için “6 ay sonra tekrar” yazdıysa geçerli olan altı aydır — sınıfın izin verdiği bir yıl değil.

Tersi mümkün değildir: hekim az tehlikeli bir işyerinde “10 yıl sonra” yazamaz. Kısacası formdaki not ile sınıfın azami süresinden hangisi daha kısaysa o geçerlidir.

“e-Nabız’da görünüyorsa rapor geçerlidir”

Görünmesi bir şey ifade etmez. e-Nabız kişisel sağlık kayıtlarını listeler; Ek-2 formunu ve uygunluk kararını içermez. Tetkiklerinizin orada görünüyor olması raporun düzenlendiğini de, hâlâ geçerli olduğunu da göstermez. Ayrıntısını e-Devlet’ten rapor alınır mı? yazımızda anlattık.

Denetimde bakılan şey sistem kaydı değil, işverende duran belgedir: Ek-2 formatında mı, hekimin belge numarası yazılı mı, tarihi periyot içinde mi.

Yenileme takvimi şablonu

Aşağıdaki tabloyu kopyalayıp kendi personel listenizle doldurabilirsiniz. İlk iki satır örnek olarak dolduruldu:

Şablonu kurarken üç şeye dikkat edin:

• Çeyrek bazında planlayın. Kişi kişi takip etmek yerine, yılın her çeyreğinde o döneme düşen personeli tek seferde muayeneye alın. Hem tarih kaçırma riski biter hem maliyet düşer.
• Maruziyet grubu sütunu ekleyin. Aynı işyerinde gürültülü hat, depo ve ofis farklı tetkik listesi gerektirebilir; iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimi bunu birlikte belirler.
• Uyarıyı 60 gün önceden kurun. Muayene tarihinden değil, yenileme tarihinden geriye doğru iki ay — randevu ve tetkik süresi için pay bırakır.

Tabloyu bir hesap tablosuna taşırsanız “sonraki muayene” sütununu elle yazmayın; muayene tarihine periyodu ekleyen bir formülle üretin. Böylece bir çalışanın tehlike sınıfı değiştiğinde ya da muayene tarihi kaydığında takvim kendiliğinden güncellenir. “Durum” sütununu da bugünün tarihiyle karşılaştıran bir koşula bağlarsanız, yaklaşan satırlar listede kendiliğinden öne çıkar.

Satem OSGB ile çalışan işletmelerde bu takvimi biz tutuyoruz: tarihler önceden bildiriliyor, 20 kişi ve üzeri gruplarda gezici İSG aracımız işyerine geliyor ve muayeneler sahada tamamlanıyor.

Süresi dolan raporla çalıştırmaya devam edilirse?

İki sonuç doğar ve ikincisi genelde daha ağırdır.

İdari yaptırım. Sağlık gözetimi yükümlülüğünün yerine getirilmemesi çalışan başına idari para cezası doğurur. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için burada rakam vermiyoruz; yürürlükteki tutar için resmî tebliğe bakın. İşleyişini raporsuz çalıştırmanın idari para cezası yazımızda ayrıntılandırdık.

Hukuki sorumluluk. Bir meslek hastalığı ya da iş kazası dosyasında işverenin en güçlü savunması düzenli izlem kaydıdır. Aradaki boşluk, sadece bir eksik evrak değil, ispat gücünün kaybı demektir.

İki muayenenin birbirinden farkını ve izlemin neden referans değer ürettiğini işe giriş ve periyodik muayene farkı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Süresi geçmiş raporlar fark ettiyseniz

Geriye dönük düzeltme diye bir şey yok — geçmiş dönemi kapatamazsınız, ama bugünden itibaren durumu düzeltebilirsiniz. Sıralama şöyle olmalı:

1. Önce çok tehlikeli sınıf. Hem periyot en kısa olduğu için gecikme en büyük burada hem de risk en yüksek burada.
2. Sonra en eski tarihliler. Aradaki boşluk ne kadar uzunsa ispat kaybı o kadar büyük.
3. Hepsini tek seferde planlayın. Gruplar hâlinde ilerlemek, birkaç ay sürecek bir düzeltmeyi birkaç güne indirir.

Bu tür bir toparlama işi bizde sık görülüyor; personel listesini iletmeniz yeterli, kimin ne zaman yenilemesi gerektiğini çıkarıp takvimi biz kuruyoruz.

Yenileme muayenesinde ne yapılır?

İçerik ilk muayeneyle büyük ölçüde aynıdır; fark değerlendirme biçimindedir. Sonuçlar tek başına değil, önceki ölçümlerle karşılaştırılarak okunur. İlk muayenedeki solunum fonksiyon testi ya da odyometri sonucu, sonraki yılların referans değeridir.

Düzenlenen belge yine Ek-2 formudur ve yine hekimin belge numarasını taşır. Hangi işkolunda hangi tetkiklerin beklendiğini işe giriş tetkikleri sayfamızda topladık; tetkikler kendi laboratuvarımızda çalışılır.

Özetle

Raporun üzerinde bir son kullanma tarihi yok. Yenileme periyodu tehlike sınıfına bağlı — az tehlikelide 5, tehlikelide 3, çok tehlikelide 1 yıl — ve bunlar azami sürelerdir. Süre, sözleşme tarihinden değil muayene tarihinden işler. En önemlisi: iş, görev ya da işyeri değişirse tarih dolmadan da yeni rapor gerekir.

Raporu nereden alacağınıza karar veremediyseniz devlet hastanesi mi, OSGB mi? karşılaştırmamıza, aile hekimi seçeneği için bu yazımıza bakabilirsiniz. Bakanlık yetki belgemiz ve OSGB hizmetlerimizin kapsamı sitemizde açık; birlikte çalıştığımız kurumlar referanslarımız sayfasında.

Personel listenizi iletin, kimin ne zaman yenilemesi gerektiğini birlikte çıkaralım: ücretsiz teklif formu ya da iletişim sayfamız.

Mevzuatın güncel hâli için Mevzuat Bilgi Sistemi’ne başvurun. Bu sayfadaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş yerine geçmez.