İşe Giriş Akciğer Grafisi (PA)

Akciğer grafisi (PA), işe giriş muayenesinde en sık istenen görüntüleme tetkikidir. Amacı hastalık aramak değil, çalışanın işe başlamadan önceki akciğer durumunu kayda geçirmektir. Bu kayıt hem çalışanı hem işvereni korur: yıllar sonra ortaya çıkan bir solunum bulgusunun işe bağlı olup olmadığı ancak bu ilk görüntüyle karşılaştırılarak değerlendirilebilir.

Mevzuattaki yeri

Akciğer grafisi, tozlu ve dumanlı ortamlarda çalışacak personel için işe giriş muayenesinin ayrılmaz parçasıdır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, çalışanın işe başlamadan önce yapacağı işe uygun olduğunun sağlık raporuyla belgelenmesini zorunlu tutar. Rapor, Ek-2 formu formatında ve yetkilendirilmiş bir OSGB’de görevli işyeri hekimi tarafından düzenlenir; tetkikleri isteme ve yorumlama yetkisi de bu hekime aittir.

İşe giriş sağlık raporunda neden istenir?

Üç gerekçesi vardır:

• Başlangıç kaydı (baseline): Maruziyet öncesi akciğerin belgelenmesi. Meslek hastalığı iddialarında en belirleyici delildir.
• İşe uygunluk kararı: Aktif tüberküloz, geçirilmiş plevral hastalık ya da ileri amfizem gibi bulgular, tozlu ortamda çalışmayı sakıncalı kılabilir.
• Periyodik takibin başlangıcı: Sonraki yıllarda çekilecek grafiler bu ilk filmle karşılaştırılır; değişimi görmenin başka yolu yoktur.

Nasıl çekilir, ne kadar sürer?

Çekim PA (posteroanterior) pozisyonda, ayakta ve derin nefes tutularak yapılır. Çalışanın belden yukarısını çıkarması, takı ve metal aksesuarları bırakması yeterlidir; aç olma ya da ilaç kesme şartı yoktur. Çekim birkaç saniye sürer, tüm işlem birkaç dakikada biter. Doz, günlük yaşamda birkaç günde alınan doğal ışınlamayla karşılaştırılabilir düzeydedir.

Gebelik şüphesi olan çalışanlar çekimden önce hekimi mutlaka bilgilendirmelidir; bu durumda hekim tetkiki erteler ya da alternatif değerlendirme yapar.

Sonuç Ek-2 kararını nasıl etkiler?

İşyeri hekimi grafiyi tek başına değil, anamnez ve fizik muayeneyle birlikte değerlendirir ve üç karardan birini verir:

• Çalışabilir: Bulgu yok ya da işle ilgisiz, önemsiz bulgu var.
• Şartlı çalışabilir: Örneğin tozlu bölümde değil, başka bir görevde çalışabilir; ya da kişisel koruyucu donanım ve daha sık takip şartıyla çalışabilir.
• Çalışamaz: Aktif enfeksiyon ya da ileri düzey akciğer hastalığı gibi, o işte çalışmayı sakıncalı kılan bir durum var.

Şüpheli bir bulgu görüldüğünde hekim ileri tetkik (BT, balgam incelemesi, göğüs hastalıkları konsültasyonu) isteyebilir. Bu, rapor verilmeyeceği anlamına gelmez; süreç uzar ama sonuçlanır.

Akciğer grafisi Satem OSGB’de nasıl yapılır?

Dört merkezimizin tamamında dijital röntgen ünitesi bulunur; gezici İSG aracımızda da akciğer grafisi çekilebilir. Tetkik kendi laboratuvarımızda ve kendi cihazlarımızla çalışılır; dışarıya gönderilmediği için sonuç bekleme süresi kısalır ve numune zinciri tek elde kalır.

Personelinizi merkezlerimize (Ataşehir, Mecidiyeköy, Gebze, Odunpazarı) gönderebilir ya da gezici İSG aracımızın işyerinize gelmesini isteyebilirsiniz. İki durumda da sonuç doğrudan işyeri hekimimize düşer, Ek-2 formuna işlenir ve raporunuz e-imzalı olarak teslim edilir.

Bu tetkik tek başına satın alınabilecek bir hizmet değil, işe giriş sağlık raporu sürecinin bir parçasıdır. Sürecin tamamını, hangi tehlike sınıfında hangi paketin gerektiğini ve fiyatın neye göre belirlendiğini ana sayfamızda anlattık.