İşe Giriş Solunum Fonksiyon Testi (SFT)

Solunum fonksiyon testi (SFT / spirometri), akciğerin ne kadar hava alabildiğini ve bu havayı ne hızla boşaltabildiğini ölçer. Akciğer grafisi yapıyı görüntüler, SFT ise işlevi sayısal olarak ortaya koyar. Bu yüzden tozlu ve dumanlı işlerde ikisi birlikte istenir; biri diğerinin yerine geçmez.

Mevzuattaki yeri

Solunum yolu maruziyeti bulunan işlerde SFT, işe giriş muayenesinin standart bileşenlerindendir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, çalışanın işe başlamadan önce yapacağı işe uygun olduğunun sağlık raporuyla belgelenmesini zorunlu tutar. Rapor, Ek-2 formu formatında ve yetkilendirilmiş bir OSGB’de görevli işyeri hekimi tarafından düzenlenir; tetkikleri isteme ve yorumlama yetkisi de bu hekime aittir.

İşe giriş sağlık raporunda neden istenir?

SFT’nin işe giriş muayenesindeki asıl değeri karşılaştırma zemini oluşturmasıdır. Mesleki astım, KOAH ya da pnömokonyoz gibi tablolarda kayıp yıllar içinde ve yavaş gelişir. Çalışanın işe başlarken ölçülen FEV1 ve FVC değerleri olmadan, yıllar sonraki düşüşün işe bağlı olup olmadığını söylemek mümkün değildir.

İkinci gerekçe, solunum koruyucu donanım uygunluğudur. Maske ve solunum cihazı kullanacak personelin, bu donanımın getirdiği ek solunum yükünü kaldırabilecek kapasitede olması gerekir.

Nasıl yapılır?

Çalışan ağızlığı dudaklarıyla kavrar, burnuna mandal takılır; derin bir nefes alıp olabildiğince hızlı ve uzun süre üfler. İşlem, güvenilir sonuç için en az üç kez tekrarlanır ve en iyi ölçüm alınır. Tüm test 10–15 dakika sürer.

Test öncesi çalışanın sigara içmemesi, ağır yemek yememesi ve varsa bronkodilatör ilaçlarını hekimin söylediği şekilde kullanması istenir. Testin doğruluğu büyük ölçüde çalışanın işbirliğine bağlıdır; bu yüzden uygulamayı yapan teknisyenin yönlendirmesi kritiktir.

Sonuç nasıl yorumlanır?

İki temel değer kullanılır: FVC (zorlu vital kapasite) ve FEV1 (ilk saniyede çıkarılan hava). Bu değerler kişinin yaş, boy, cinsiyet ve etnik kökenine göre beklenen değerle karşılaştırılır.

• Obstrüktif tablo: FEV1/FVC oranı düşük — hava yolu darlığı düşündürür (astım, KOAH).
• Restriktif tablo: FVC düşük, oran korunmuş — akciğerin genişleme kapasitesinde azalma düşündürür.

Bu bulgular tek başına “çalışamaz” kararı doğurmaz. İşyeri hekimi sonucu, çalışanın yapacağı işin solunum yüküyle birlikte değerlendirir ve gerekirse görev değişikliği ya da daha sık takip önerir.

Solunum fonksiyon testi Satem OSGB’de nasıl yapılır?

Merkezlerimizde ve gezici İSG aracımızda kalibrasyonu düzenli yapılan spirometre cihazlarıyla çalışılır. Tetkik kendi laboratuvarımızda ve kendi cihazlarımızla çalışılır; dışarıya gönderilmediği için sonuç bekleme süresi kısalır ve numune zinciri tek elde kalır.

Personelinizi merkezlerimize (Ataşehir, Mecidiyeköy, Gebze, Odunpazarı) gönderebilir ya da gezici İSG aracımızın işyerinize gelmesini isteyebilirsiniz. İki durumda da sonuç doğrudan işyeri hekimimize düşer, Ek-2 formuna işlenir ve raporunuz e-imzalı olarak teslim edilir.

Bu tetkik tek başına satın alınabilecek bir hizmet değil, işe giriş sağlık raporu sürecinin bir parçasıdır. Sürecin tamamını, hangi tehlike sınıfında hangi paketin gerektiğini ve fiyatın neye göre belirlendiğini ana sayfamızda anlattık.