İşe Giriş Karaciğer Fonksiyon Testleri (AST / ALT)

Karaciğer fonksiyon testleri (başlıca AST, ALT, GGT ve ALP), karaciğerin hasar görüp görmediğini gösteren kan tetkikleridir. İşe giriş muayenesinde özellikle organik çözücü, boya ve kimyasal madde maruziyeti olan işkollarında istenir.

Mevzuattaki yeri

Karaciğeri etkileyebilecek kimyasallarla çalışılan işlerde karaciğer fonksiyon testleri, işe giriş muayenesinin zorunlu bileşenidir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, çalışanın işe başlamadan önce yapacağı işe uygun olduğunun sağlık raporuyla belgelenmesini zorunlu tutar. Rapor, Ek-2 formu formatında ve yetkilendirilmiş bir OSGB’de görevli işyeri hekimi tarafından düzenlenir; tetkikleri isteme ve yorumlama yetkisi de bu hekime aittir.

İşe giriş sağlık raporunda neden istenir?

Vücuda giren birçok kimyasal karaciğerde işlenir. Tiner, tolüen, ksilen gibi çözücüler ve bazı endüstriyel maddeler uzun süreli maruziyette karaciğeri yorabilir. Bu tabloların değerlendirilebilmesi için işe başlarken alınmış bir referans değer gerekir; aksi hâlde yıllar sonra bulunan bir yükseklik işe mi yoksa başka bir nedene mi bağlı, ayırt edilemez.

İkinci gerekçe koruyucudur: karaciğeri zaten etkilenmiş bir çalışanın yoğun çözücü maruziyeti olan bir bölüme yerleştirilmesi doğru olmaz.

Hangi değerlere bakılır?

• ALT ve AST: Karaciğer hücre hasarının en duyarlı göstergeleri.
• GGT: Safra yolları ve toksik etkilenmede yükselir.
• ALP ve bilirubin: Safra akışıyla ilgili sorunları gösterir.

Örnek koldan alınır, 8–12 saatlik açlık istenir. Testten önceki 24 saatte alkol alınmaması ve ağır egzersiz yapılmaması sonucu doğru kılar — ikisi de değerleri geçici olarak yükseltir.

Yüksek çıkarsa ne olur?

Hafif yükseklikler sık görülür ve çoğu geçicidir: yağlı karaciğer, yakın zamanda geçirilmiş enfeksiyon, ilaç kullanımı ya da testten önceki alkol. İşyeri hekimi genellikle tetkiki birkaç hafta sonra tekrarlar. Kalıcı yükseklikte ileri inceleme istenir. Rapor verilmemesi nadirdir; daha sık karşılaşılan sonuç, şartlı uygunluk ve sıkı periyodik takiptir.

Karaciğer fonksiyon testleri Satem OSGB’de nasıl yapılır?

Biyokimya panelimiz kendi laboratuvarımızda çalışılır; sonuçlar işyeri hekimimize doğrudan iletilir. Tetkik kendi laboratuvarımızda ve kendi cihazlarımızla çalışılır; dışarıya gönderilmediği için sonuç bekleme süresi kısalır ve numune zinciri tek elde kalır.

Personelinizi merkezlerimize (Ataşehir, Mecidiyeköy, Gebze, Odunpazarı) gönderebilir ya da gezici İSG aracımızın işyerinize gelmesini isteyebilirsiniz. İki durumda da sonuç doğrudan işyeri hekimimize düşer, Ek-2 formuna işlenir ve raporunuz e-imzalı olarak teslim edilir.

Bu tetkik tek başına satın alınabilecek bir hizmet değil, işe giriş sağlık raporu sürecinin bir parçasıdır. Sürecin tamamını, hangi tehlike sınıfında hangi paketin gerektiğini ve fiyatın neye göre belirlendiğini ana sayfamızda anlattık.