İşyeri hekimi kimdir? İşyeri hekimi yetkileri ve imzalayabildiği raporlar

Bir işe giriş sağlık raporunun geçerli olup olmadığını belirleyen ilk soru şudur: raporu kim imzaladı? Aynı Ek-2 formu, bir işyeri hekiminin imzasıyla resmî belgedir; yetkisi olmayan bir hekimin imzasıyla denetimde hiçbir değer taşımaz.

Bu yazıda işyeri hekiminin kim olduğunu, bu unvanı nasıl aldığını, işyeri hekimi yetkileri kapsamında hangi raporları imzalayabildiğini ve hangilerini imzalayamadığını anlatıyoruz. Sonunda da bir raporun gerçekten yetkili bir hekim tarafından düzenlendiğini nasıl doğrulayacağınızı gösteriyoruz.

İşyeri hekimi kimdir?

İşyeri hekimi, tıp doktorluğu diplomasının üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan işyeri hekimliği belgesi almış, çalışanların sağlık gözetimini yürütmekle görevli hekimdir. Görevi hastalık tedavi etmek değil, çalışanın yaptığı işe uygun olup olmadığını değerlendirmek ve işin sağlık üzerindeki etkisini izlemektir.

Görev, yetki ve sorumlulukları, 20 Temmuz 2013 tarihli ve 28713 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik ile düzenlenir.

İşyeri hekimi nasıl olunur?

Tıp fakültesi mezunu bir hekim, Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir kurumda işyeri hekimliği eğitimini tamamlar ve Bakanlığın yaptığı sınavda başarılı olursa belge almaya hak kazanır. Belge, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenir ve bir belge numarası taşır.

İş güvenliği uzmanlığından farklı olarak işyeri hekimliği belgesinde A, B, C gibi sınıf ayrımı yoktur. Belge sahibi hekim, tehlike sınıfı ne olursa olsun her işyerinde görev alabilir. İş güvenliği uzmanları ise işyerinin tehlike sınıfına göre farklı sınıf belgelerine sahip olmak zorundadır.

İşyeri hekimi hangi yollarla görevlendirilir?

• İşverenin kendi bünyesinde: Belge sahibi bir hekimi doğrudan istihdam ederek.
• OSGB üzerinden: Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir ortak sağlık ve güvenlik birimi ile sözleşme yaparak. Uygulamada işverenlerin büyük bölümü bu yolu seçer.

Her iki durumda da görevlendirme İSG-KATİP sistemine kaydedilir. Kayıtsız bir görevlendirme, denetimde yok hükmündedir.

İşyeri hekimi yetkileri: hangi raporları imzalayabilir?

“Sağlık raporu” denilen belgelerin hepsi işyeri hekiminin yetki alanında değildir. Aşağıdaki tablo, sık karıştırılan belgelerin kimin yetkisinde olduğunu gösterir:

Tablonun ilk satırı bu sitenin ana konusudur. İşe giriş sağlık raporunun hangi maddeye dayandığını 6331 Madde 15 yazımızda fıkra fıkra açıkladık.

İşyeri hekimi ile aile hekimi arasındaki fark

İkisi de hekimdir ama farklı sorulara cevap verir. Aile hekimi kişinin genel sağlık durumunu değerlendirir. İşyeri hekimi ise bu kişinin, bu işi, bu işyerinde güvenle yapıp yapamayacağını değerlendirir. Bu ikinci soru, işyerinin tehlike sınıfı ve çalışanın maruz kalacağı etkenler bilinmeden cevaplanamaz.

Kanun burada tek bir istisna tanır: 10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için sağlık raporu aile hekiminden de alınabilir. İki koşul birlikte aranır. Bunun dışındaki tüm durumlarda rapor işyeri hekiminden alınmalıdır; aksi hâlde denetimde raporsuz çalıştırma sayılabilir.

Rapor imzalamanın ötesinde: işyeri hekiminin görevleri

İşyeri hekiminin işi rapor düzenlemekle bitmez. Yönetmelik ona şu görevleri de verir:

• Risk değerlendirmesine katılmak. Sağlık risklerinin belirlenmesinde risk analizi ekibinin parçasıdır.
• Sağlık gözetimi planlamak. Hangi çalışana hangi tetkikin, hangi sıklıkla yapılacağını belirler.
• Eğitim vermek. Çalışanların sağlık konularında bilgilendirilmesi; ilk yardım ve temel İSG eğitimlerinin sağlık modülleri.
• İşverene rehberlik etmek. İşyeri ortamı, iş organizasyonu ve çalışma koşullarının sağlığa etkileri konusunda.
• Kayıt tutmak. Sağlık gözetimi kayıtlarını gizlilik içinde saklamak; işverene yalnızca işe uygunluk kararını bildirmek.

İşyeri hekimi ne kadar süre ayırmalıdır?

Yönetmelik, işyeri hekiminin işyerine ayırması gereken asgari süreyi çalışan başına ve aylık olarak tehlike sınıfına göre belirler: az tehlikelide en az 5 dakika, tehlikelide 10 dakika, çok tehlikelide 15 dakika. Çalışan sayısı belirli eşikleri aştığında tam zamanlı işyeri hekimi görevlendirmek gerekir. Hekime ek olarak diğer sağlık personeli görevlendirilmesi de gerekebilir.

İşyeri hekimi rapora hangi kararı yazar?

İşyeri hekimliğini diğer hekimlikten ayıran en belirgin yetki budur: hekim, çalışanın o görevi yapıp yapamayacağına karar verir ve bu kararı Ek-2 formuna yazar. Üç karar vardır.

Çalışabilir

Çalışan, belirtilen görevi yapmaya uygundur. Kararın dayanağı; anamnez, fizik muayene ve işin niteliğine göre istenen tetkiklerin sonuçlarıdır.

Şartlı çalışabilir

İşyeri hekiminin en çok kullandığı ve en değerli yetkisidir. Çalışan, belirli koşullar sağlandığında görevi yapabilir; koşul forma açıkça yazılır. Örneğin göz muayenesi sonucuna göre “gözlükle çalışabilir”, lomber grafi bulgusuna göre “azami 15 kg yük kaldırabilir”, odyometri sonucuna göre “gürültülü bölümde kulak koruyucu ile çalışabilir”. Bu şerh işveren için bağlayıcıdır.

Çalışamaz

Çalışan, belirtilen görevi yapmaya uygun değildir. Bu karar kişinin genel olarak çalışamayacağı anlamına gelmez; o görev için verilir. Aynı kişi başka bir görev için uygun bulunabilir.

Şartlı uygunluk, çalışanın işini kaybetmeden çalışmasını sağlar; işveren için de riskin belgelendiği ve yönetildiği anlamına gelir. Yeter ki şerh sahada uygulansın — yüksekte çalışacak personelde bu karar, yüksekte çalışma eğitimi ve psikoteknik değerlendirme ile birlikte ele alınır.

Raporun gerçekten işyeri hekimi tarafından düzenlendiğini nasıl anlarsınız?

Elinizdeki raporun geçerli olup olmadığını üç kontrolle anlayabilirsiniz:

1. Belge numarası yazılı mı? Ek-2 formunda hekimin adı-soyadının yanında işyeri hekimliği belge numarası bulunmalıdır. “İH-” ile başlayan bu numara yoksa belge eksiktir.
2. Görevlendirme İSG-KATİP’te kayıtlı mı? Hekimin sizin işyerinize görevlendirildiği sistemde görünmelidir.
3. Hizmet aldığınız OSGB yetkili mi? Yetki belgesi Bakanlık tarafından verilir ve kamuya açıktır. Bizim belgemiz bu sayfada yayınlıdır.

Bu üç kontrol birkaç dakika sürer ve bir iş kazası dosyasında sizi en çok koruyacak şey, raporun bu üç sorudan geçmiş olmasıdır.

Satem OSGB’de raporlarımızı kim imzalıyor?

Satem OSGB’de düzenlenen işe giriş ve periyodik muayene raporlarının tıbbi sorumluluğu işyeri hekimimize aittir. Bu sitedeki sağlık içerikleri de aynı hekimin incelemesinden geçer.

Belge numarası, düzenlediğimiz her Ek-2 formunda hekimin imzasının yanında yer alır; raporu teslim aldığınızda bu numarayı görebilirsiniz. Muayeneler yetkili sabit tıbbi tetkik mekânlarımızda ve gezici İSG araçlarımızda yapılır; tetkikler kendi laboratuvarımızda çalışılır. Kalite sertifikalarımız ve kurumsal bilgilerimiz sitemizde açıktır.

Özetle

İşyeri hekimi, işe giriş ve periyodik muayene raporlarını imzalamaya yetkili tek hekimdir (10’dan az çalışanlı az tehlikeli işyeri istisnası dışında). Sürücü raporu, engellilik raporu ya da meslek hastalığı tanısı ise onun yetki alanında değildir. Bir raporun geçerliliğini anlamanın en hızlı yolu, Ek-2 formundaki işyeri hekimliği belge numarasına bakmaktır.

Personelinizin raporlarını yetkili bir işyeri hekimiyle, tek dosyada almak isterseniz teklif formunu doldurun ya da bize ulaşın. Sürecin tamamını işe giriş sağlık raporu sayfamızda anlattık; işyeri hekimi hizmetimizin kapsamını ise ilgili sayfada bulabilirsiniz. Birlikte çalıştığımız kurumlar referanslarımız sayfasında.

Mevzuatın güncel hâli için Mevzuat Bilgi Sistemi’ne başvurun. Bu sayfadaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır, hukuki ya da tıbbi görüş yerine geçmez.